فرايند تحليل سلسله مراتبي (Analytical Hierarchy Process) براي تصميم گيري

در ارزيابي هر موضوعي نياز به معياری برای اندازه گيري یا شاخص داريم، انتخاب شاخص مناسب به ما این امكان را مي دهد كه مقايسه درستي در بين گزينه های مختلف داشته باشیم. اما وقتي كه چند يا چندين شاخص براي ارزيابي در نظر گرفته مي شود، كار ارزيابي پيچيده مي شود و پيچيدگي كار زماني بالا مي گيرد كه معيارها از جنس هاي مختلف باشند. در اين هنگام كار ارزيابي و مقايسه از حالت ساده تحليلي كه ذهن قادر به انجام آن است خارج مي شود و به يك ابزار تحليل عملي قوي نياز خواهد بود. يكي از ابزارهاي توانمند براي چنين وضعيت هايي "فرآيند تحليل سلسله مراتبي" یا AHP است.
تصميم گيري فرايندي است كه اولويت ها يا درجه اهميت ها را شامل مي شود و AHP يك متدولوژي براي انجام آن است. بطور كلي در فعاليت هاي شخصي مان، اولويت ها يا درجه اهميت ها مهم ترين تاثير را بر روي تصميمات ما مي گذارند. AHP راهي براي انجام اولويت بندي ها (تعيين درجه اهميت ها) با روش علمي به منظور تصميم گيري است.
AHP يك روش تصميم گيري است كه توسط آن ميتوان تصميماتي كه وابسته به معيارهاي مختلف و يا چند معياره است را اتخاذ نمود.
بصورت دقيق تر ميتوان گفت كه توسط AHP مساله تصميم گيري ابتدا ساختار داده شده و سپس گزينه هاي مختلف موجود بر اساس معيارهاي مطرح در تصميم گيري با هم مقايسه شده و اولويت انتخاب هر يك از انها مشخص مي شود. 

اصول فرایند تحلیل سلسله مراتبی:

اصل 1. شرط معکوسی (Reciprocal Condition): اگر ترجیح عنصر A بر عنصر B برابر n باشد ترجیح عنصر B بر عنصر A برابر n/1خواهد بود.
اصل 2. همگنی (Homogeneity): عنصر A با عنصر B باید همگن و قابل قیاس باشند. به بیان دیگر برتری عنصر A بر عنصر B نمی تواند بی نهایت یا صفر باشد.
اصل 3. وابستگی (Dependency): هر عنصر سلسله مراتبی به عنصر سطح بالاتر خود می تواند وابسته باشد و به صورت خطی این وابستگی تا بالاترین سطح می تواند ادامه داشته باشد.
اصل 4. انتظارات (Expectation): هر گاه تغییري در ساختمان سلسله مراتبی رخ دهد پروسه ارزیابی باید مجددا انجام گیرد.

مزيت هاي فرايند AHP:

1- پيچيدگي: اين فرايند رويكرد هاي استدلالي و سيستم ها را براي حل مسائل پيچيده تركيب ميكند.
2- وابستگي: فرايند فوق وابستگي عناصر در يك سيستم را مورد بررسي قرار داده و اصراري بر تفكر خطي ندارد.
3- ساختار سلسله مراتبي: اين فرايند تمايل طبيعي ذهن براي تنظيم عناصر يك سيستم در سطوح مختلف را منعكس مي سازد.
4- اندازه گيري: اين فرايند معياري را براي اندازه گيري مسائل ناملموس و مبنايي را براي اولويت بندي فراهم مي سازد.
5- تكرار فرايند: اين فرايند افراد را قادر مي سازد تا تعريف خود را در مورد يك مسئله اصلاح كنند و قضاوت و درك خود را از طريق تكرار بهبود بخشند.
6- قضاوت و توافق: اين فرايند بر توافق پافشاري نمي كند بلكه نتيجه اي تركيبي را از قضاوت هاي مختلف ارائه مي دهد.
7- موازنه سازي: اين فرايند تقدم هاي نسبي عوامل در يك سيستم را مورد توجه قرار داده و افراد را قادر مي سازد تا بهترين گزينه را براساس اهداف خود انتخاب كنند.
8 – تركيب: اين فرايند به تخميني كلي از شرايط مطلوب هر گزينه ختم مي گردد.

در يافت فايل كامل آموزش